Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 10/16 z dnia 2 grudnia 2025 r. – przełom w ochronie prawa własności!

O co chodziło w sprawie P 10/16?

Trybunał Konstytucyjny badał, czy zgodne z Konstytucją jest przyjmowanie przez sądy, że przedsiębiorstwa przesyłowe lub Skarb Państwa mogły nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową „odpowiadającą treścią służebności przesyłu” jeszcze przed 2008 r.

Problem polegał na tym, że służebność przesyłu została wprowadzona do Kodeksu cywilnego dopiero w 2008 r. Mimo to sądy przez lata uznawały, że wcześniej można zasiedzieć podobne prawo na podstawie ogólnych regulacji o służebnościach.

Co powiedział Trybunał Konstytucyjny?

Trybunał Konstytucyjny jasno stwierdził, że taka praktyka jest niezgodna z Konstytucją RP. Trybunał orzekł, że art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm.), rozumiane w ten sposób, że umożliwiają nabycie przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, przed wejściem w życie art. 3051-3054 ustawy - Kodeks cywilny, w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu, są niezgodne z art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Mówiąc prościej, Trybunał wskazał, że nie można zasiedzieć prawa, które w danym czasie - w ogóle nie istniało w ustawie.

Trybunał podkreślił, że:

• prawo własności podlega szczególnej ochronie konstytucyjnej,
• jego ograniczenia muszą wynikać wprost z ustawy,
• sądy nie mogą „tworzyć” nowych praw rzeczowych poprzez wykładnię.

Dlaczego ten wyrok jest tak ważny?

Do tej pory właściciele nieruchomości bardzo często przegrywali sprawy, bo sądy uznawały, że przedsiębiorstwo:

• korzystało z gruntu „od zawsze”,
• miało widoczne urządzenia,
• a więc doszło do zasiedzenia.

Po wyroku P 10/16 ten argument traci swoją moc – przynajmniej w odniesieniu do okresu sprzed sierpnia 2008 r.

Co to oznacza dla właścicieli działek?

Wyrok znacząco wzmacnia pozycję właścicieli nieruchomości. W praktyce oznacza to, że:

1. samo istnienie słupów czy linii nie wystarcza, by mówić o zasiedzeniu,
2. przedsiębiorstwo musi wykazać konkretną podstawę prawną korzystania z gruntu,
3. właściciel może domagać się:

• wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości,
• ustanowienia służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem,
• a w niektórych przypadkach także odszkodowania.

Dla wielu osób oznacza to realną szansę na odzyskanie kontroli nad swoją nieruchomością lub uzyskanie należnych świadczeń finansowych.

A co z przedsiębiorstwami przesyłowymi?

Wyrok P 10/16 oznacza konieczność:

• dokładnego badania tytułów prawnych do korzystania z cudzych gruntów,
• zawierania umów z właścicielami,
• wypłacania wynagrodzeń tam, gdzie dotychczas powoływano się wyłącznie na zasiedzenie.

Podsumowanie – co warto zapamiętać?

Wyrok P 10/16 Trybunału Konstytucyjnego to przełomowe i jedno z najważniejszych orzeczeń dotyczących ochrony własności w ostatnich latach.

Trybunał jasno powiedział: nie można ograniczać prawa własności bez wyraźnej podstawy ustawowej.

Właściciele nieruchomości, przez które przebiega infrastruktura przesyłowa, zyskali silny argument w sporach z przedsiębiorstwami.

Jeżeli na Twojej działce znajdują się urządzenia przesyłowe, warto sprawdzić, czy rzeczywiście istnieje podstawa prawna do ich posadowienia – wyrok P 10/16 może mieć w Twojej sprawie kluczowe znaczenie.

Zapraszam do kontaktu!

☎️ 603 835 957 📧 [email protected]