Czy i kiedy rodzice mogą dysponować majątkiem dziecka?

W praktyce często pojawiają się wątpliwości, gdzie przebiega granica między dopuszczalnym zarządem majątkiem dziecka, a czynnościami wymagającymi ingerencji sądu opiekuńczego. W niniejszym artykule wyjaśnię, kiedy i w jakim zakresie rodzice mogą samodzielnie dysponować majątkiem dziecka, a kiedy konieczne jest uzyskanie zgody sądu.

Władza rodzicielska, a majątek dziecka

Zgodnie z art. 95 § 1: Art. 95. [Zakres władzy rodzicielskiej] § 1. Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw.

Co do zasady oboje rodzice są uprawnienie i zobowiązani do zarządzania majątkiem dziecka, przy czym muszą działać z należytą starannością i wyłącznie w interesie dziecka.

Majątek dziecka może pochodzić m.in. z:

• darowizn,
• spadków i zapisów,
• dochodów z pracy lub działalności artystycznej,
• odszkodowań i zadośćuczynień,
• świadczeń pieniężnych (np. renta)

Czynności zwykłego zarządu – bez zgody sądu

Rodzice mogą samodzielnie dokonywać tzw. czynności zwykłego zarządu, czyli takich, które nie prowadzą do istotnej zmiany sytuacji majątkowej dziecka.

Do tego typu czynności zaliczać będziemy:

• opłacanie rachunków i zobowiązań związanych z majątkiem dziecka,
• bieżące wydatkowanie środków na potrzeby dziecka,
• pobieranie pożytków z majątku,
• lokowanie środków na rachunku bankowym

Granica między zwykłym a przekraczający zwykły zarząd nie jest sztywna i zależy m.in. od wartości majątku, wieku dziecka a przede wszystkim – skutków danej czynności.

Czynności przekraczające zwykły zarząd – konieczna zgoda sądu

Zgodnie z art. 101 § 3 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego na dokonanie czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka wymagana jest uprzednia zgoda sądu opiekuńczego. Brak takiej zgody powoduje nieważność czynności.

Do czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dziecka zaliczać będziemy:

• sprzedaż, obciążenie lub darowizna nieruchomości należącej do dziecka,
• zaciągnięcie zobowiązań w imieniu dziecka,
• odrzucenie lub przyjęcie spadku,
• zrzeczenie się roszczeń lub zawarcie ugody o znacznej wartości

Sąd przed wyrażeniem zgody na dokonanie przez rodzica czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu każdorazowo bada, czy planowana czynność leży w interesie dziecka, a nie rodziców.

Ograniczenia w korzystaniu z dochodów dziecka

Co ważne i warte podkreślenia, rodzice nie mogą dowolnie korzystać z dochodów dziecka. Art. 103 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, że dochody te powinny być przeznaczane przede wszystkim na:

• utrzymanie i wychowanie dziecka,
• ewentualne potrzeby rodziny (ale tylko w uzasadnionym zakresie) nie jest bowiem dopuszczalne wykorzystywanie majątku dziecka do zaspokajania osobistych zobowiązań rodziców.

Wyłączenia i szczególne sytuacje

Należy mieć na uwadze, iż istnieją sytuacje, w których rodzice nie mogą zarządzać majątkiem dziecka, kiedy ma to miejsce?

• gdy darczyńca lub spadkodawca zastrzegł inny sposób zarządu ta sytuacja uregulowana została w art. 102 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym w umowie darowizny lub w testamencie można zastrzec, że przedmioty przypadające dziecku z tytułu darowizny lub testamentu nie będą objęte zarządem sprawowanym przez rodziców. W takim wypadku, gdy darczyńca lub spadkodawca nie wyznaczył zarządcy, sprawuje zarząd kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.
• sąd opiekuńczy pozbawił lub ograniczył rodziców w tym zakresie
• zachodzi konflikt interesów między dzieckiem a rodzicem – w takiej sytuacji ustanawia się kuratora

Podsumowanie

Rodzice mogą zarządzać majątkiem dziecka, ale ich uprawnienia są ściśle ograniczone przepisami prawa i kontrolą sądu opiekuńczego. Każda czynność powinna być oceniana przez pryzmat dobra dziecka, w przypadku czynności o istotnym znaczeniu – wymagać zgody sądu. W praktyce wiele wątpliwości budzi kwalifikacja danej czynności jako zwykłego zarządu lub przekraczającej ten zakres, dlatego w takich sprawach warto skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej.

Zapraszam do kontaktu!

☎️ 603 835 957 📧 [email protected]