Wyjazd dziecka na wakacje a zgoda drugiego rodzica – co warto wiedzieć?

W praktyce kancelarii często spotykam się z pytaniami, czy na zagraniczny wyjazd z dzieckiem zawsze potrzebna jest zgoda drugiego rodzica, czy można wyjechać bez jego wiedzy, co zrobić w przypadku odmowy wyrażenia zgody oraz jakie konsekwencje może mieć samowolne zabranie dziecka za granicę. Odpowiedzi na te pytania zależą przede wszystkim od zakresu wykonywanej władzy rodzicielskiej oraz charakteru planowanego wyjazdu.

Władza rodzicielska a podejmowanie decyzji dotyczących dziecka

Zgodnie z art. 97 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest uprawnione i zobowiązane do jej wykonywania. Jednocześnie o istotnych sprawach dziecka rodzice powinni rozstrzygać wspólnie.

W praktyce oznacza to, że żaden z rodziców nie może samodzielnie podejmować decyzji dotyczących najważniejszych kwestii związanych z życiem dziecka, jeżeli drugi rodzic również wykonuje władzę rodzicielską. W razie braku porozumienia rozstrzygnięcie należy do sądu opiekuńczego.

Czy wyjazd z dzieckiem na wakacje jest „istotną sprawą dziecka”?

Nie każdy wyjazd wymaga uzyskania zgody drugiego rodzica.

Wyjazdy krajowe

Co do zasady krótkotrwały wyjazd na terenie Polski np. kilkudniowy pobyt nad morzem czy w górach, nie jest uznawany za istotą sprawę dziecka. Rodzic sprawujący w tym czasie pieczę nad dzieckiem może samodzielnie podjąć decyzję o takim wyjeździe.

Nie oznacza to jednak, że drugi rodzic nie powinien zostać poinformowany. Jeżeli wyjazd przypada w czasie ustalonych kontaktów z drugim rodzicem albo uniemożliwia ich realizację, brak wcześniejszych ustaleń może prowadzić do konfliktu, a nawet do postępowania sądowego dotyczącego wykonywania kontaktów.

Wyjazdy zagraniczne

Zdecydowanie inaczej oceniany jest wyjazd zagraniczny. Zarówno orzecznictwo sądowe, jak i utrwalona praktyka wskazują, że zagraniczny wyjazd dziecka – nawet w celach wyłącznie wypoczynkowych – stanowi istotną sprawę dziecka. Oznacza to, że jeżeli oboje rodzice posiadają pełnię władzy rodzicielskiej, wyjazd powinien odbyć się za zgodą każdego z nich. Nie ma przy tym znaczenia, czy wyjazd trwa tydzień, dwa czy tylko kilka dni.

Wyjazd dziecka za granicę w celu spędzenia tam wakacji, jako należący do istotnych spraw dziecka wymaga zgody obojga rodziców, wykonujących władzę rodzicielską, a w braku takiej zgody orzeczenia sądu opiekuńczego (Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1985 r. sygn. akt: III CRN 19/85).

Zgoda drugiego rodzica – jaką powinna mieć formę?

Przepisy nie narzucają formy w jakiej ma zostać wyrażona zgoda drugiego rodzica na wyjazd dziecka. Jednakże z punktu widzenia bezpieczeństwa prawnego – zdecydowanie warto uzyskać zgodę w formie pisemnej. Taki dokument powinien zawierać:

• dane obojga rodziców,
• dane dziecka,
• państwo, do którego ma odbyć się podróż,
• termin wyjazdu,
• podpis rodzica wyrażającego zgodę.

Co zrobić, gdy drugi rodzic nie wyraża zgody?

Brak zgody drugiego rodzica nie oznacza automatycznie, że wyjazd nie będzie możliwy. Rodzic planujący wyjazd może złożyć do sądu rejonowego – wydziału rodzinnego i nieletnich wniosek o rozstrzygnięcie o istotnej sprawie dziecka na podstawie art. 97 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Sąd oceni przede wszystkim, czy planowany wyjazd jest zgodny z dobrem dziecka. Analizie podlegają m.in.:

• cel wyjazdu,
• miejsce pobytu,
• bezpieczeństwo kraju docelowego,
• długość pobytu,
• wiek dziecka,
• wpływ wyjazdu na rozwój dziecka,
• możliwość realizowania kontaktów z drugim rodzicem,
• dotychczasowa współpraca rodziców przy wykonywaniu władzy rodzicielskiej

Jeżeli sąd uzna, że wyjazd służy dobru dziecka, może wyrazić zgodę zastępującą zgodę drugiego rodzica.

Czy rodzic może bez zgody zabrać dziecko za granicę?

Zdarzają się sytuacje, w których jeden z rodziców decyduje się na wyjazd licząc na to, że drugi rodzic nie podejmie żadnych działań. Takie postępowanie może prowadzić do poważnych konsekwencji. W zależności bowiem od okoliczności danej sytuacji drugi rodzic może:

• wystąpić do sądu o zmianę sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej,
• domagać się zabezpieczenia kontaktów,
• żądać nakazania powrotu dziecka,
• w określonych przypadkach wszcząć procedurę dotyczącą uprowadzenia rodzicielskiego w oparciu o postanowienia konwencji haskiej z 25 października 1980 r. dotyczącej cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę.

Szczególnie poważne skutki mogą wystąpić wtedy, gdy rodzic zamierza pozostać z dzieckiem za granicą na stałe lub przez dłuższy czas bez zgody drugiego rodzica.

Co z paszportem dziecka?

Uzyskanie paszportu dla małoletniego również wiąże się z wykonywaniem władzy rodzicielskiej. Co do zasady konieczna jest zgoda obojga rodziców posiadających władzę rodzicielską. Jeżeli jeden z nich odmawia wyrażenia zgody, rodzic zainteresowany wydaniem przedmiotowego dokumentu może wystąpić do sądu opiekuńczego o wydanie stosownego rozstrzygnięcia.

Zgoda na wyjazd a ograniczenie lub pozbawienie władzy rodzicielskiej

Jeżeli drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej, jego zgoda na wyjazd zagraniczny nie jest wymagana. Podobnie może być w przypadku ograniczenia władzy rodzicielskiej, jeżeli zakres tego ograniczenia nie obejmuje współdecydowania o wyjazdach zagranicznych dziecka. Każdą sytuację należy jednak oceniać indywidualnie na podstawie treści konkretnego orzeczenia sądu.

O czym warto pamiętać przed planowaniem wakacji?

Aby uniknąć niepotrzebnych sporów rodzicielskich, warto odpowiednio wcześniej:

• ustalić termin wyjazdu z drugim rodzicem,
• poinformować go o miejscu pobytu dziecka,
• przekazać numer kontaktowy,
• uzyskać pisemną zgodę na wyjazd zagraniczny,
• sprawdzić ważność paszportu lub dowodu osobistego dziecka,
• w razie braku porozumienia odpowiednio wcześnie wystąpić do sądu.

Podkreślenia wymaga, iż w okresie wakacyjnym sądy często obciążone są sprawami dotyczącymi wyjazdów dzieci, dlatego złożenie wniosku na krótki czas przed planowanym urlopem może uniemożliwić uzyskanie rozstrzygnięcia na czas.

Podsumowanie

Wyjazd z dzieckiem po rozstaniu rodziców wymaga uwzględnienia nie tylko kwestii organizacyjnych, ale również obowiązujących przepisów. O ile krótkie wyjazdy krajowe zazwyczaj nie wymagają wspólnej decyzji, o tyle wyjazd zagraniczny co do zasady stanowi istotną sprawę dziecka i wymaga zgody obojga rodziców wykonujących władzę rodzicielską.

W przypadku braku porozumienia, o możliwości wyjazdu decyduje sąd opiekuńczy kierując się przede wszystkim dobrem małoletniego.

Jeżeli drugi rodzic nie wyraża zgody na wyjazd dziecka lub masz wątpliwości dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej, skontaktuj się z naszą kancelarią. Pomożemy ocenić sytuację prawną, przygotować wniosek do sądu oraz zadbamy o sprawne przeprowadzenie postępowania, tak aby planowany wyjazd mógł dojść do skutku.

Zapraszam do kontaktu!

Kancelaria Adwokacka Joanna Orzoł-Pabich ul. Piłsudskiego 4A/U1 73-110 Stargard

☎️ 603 835 957 📧 [email protected]