Trwały i zupełny rozkład pożycia – klucz do uzyskania rozwodu

Sąd musi ustalić, czy pomiędzy małżonkami rzeczywiście ustały więzi charakterystyczne dla prawidłowo funkcjonującego małżeństwa oraz czy stan ten ma charakter trwały. Zgodnie bowiem z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z nich może żądać rozwiązania małżeństwa przez rozwód.

Co oznacza „zupełny rozkład pożycia”?

W praktyce przyjmuje się, że o zupełnym rozkładzie pożycia można mówić wówczas, gdy doszło do ustania zasadniczych więzi łączących małżonków, a do których zaliczamy:

• więź duchową (uczuciową),
• więź fizyczną,
• więź gospodarczą

Ocena każdej sprawy odbywa się jednak indywidualnie. Sąd bierze pod uwagę całokształt relacji między małżonkami, a nie tylko jeden wybrany element ich wspólnego życia.

Ustanie więzi duchowej

Więź duchowa wiąże się przede wszystkim z istnieniem pomiędzy małżonkami uczucia, wzajemnego zaufania, szacunku, lojalności i emocjonalnej bliskości. Jeżeli małżonkowie nie darzą się już uczuciem, nie prowadzą ze sobą życia emocjonalnego, nie wspierają się i nie traktują siebie jako osób pozostających we wspólnocie małżeńskiej, może to przemawiać za ustaniem więzi duchowej.

Co istotne, dla stwierdzenia zupełnego rozkładu pożycia nie zawsze konieczne jest występowanie otwartego konfliktu czy wzajemnej wrogości. Istotne jest przede wszystkim to, czy pomiędzy małżonkami istnieje rzeczywista wspólnota emocjonalna.

Ustanie więzi fizycznej

Kolejnym elementem jest więź fizyczna, obejmująca przede wszystkim współżycie małżeńskie. Brak współżycia może stanowić istotną okoliczność przemawiającą za ustaniem więzi małżeńskiej. Ocena tej przesłanki również wymaga jednak uwzględnienia konkretnych okoliczności sprawy.

Ustanie więzi gospodarczej

Więź gospodarcza obejmuje m.in.:

• wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego,
• wspólne zamieszkiwanie,
• ponoszenie kosztów utrzymania rodziny,
• wspólne gospodarowanie finansami

Brak wspólnego zamieszkiwania oraz prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może więc stanowić istotny dowód rozkładu pożycia. Nie oznacza to jednak, że wspólne mieszkanie automatycznie wyklucza możliwość orzeczenia rozwodu. Małżonkowie bowiem mogą nadal mieszkać pod jednym adresem z przyczyn ekonomicznych, mieszkaniowych lub z uwagi na dobro dzieci, a jednocześnie faktycznie funkcjonować całkowicie niezależnie od siebie.

W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że w szczególnych sytuacjach utrzymywanie pewnych elementów więzi gospodarczej nie musi oznaczać, że rozkład pożycia nie jest zupełnym – szczególnie gdy wynika ono z okoliczności niezależnych od rzeczywistego charakteru relacji małżonków.

Kiedy rozkład pożycia jest trwały?

Samo ustanie więzi pomiędzy małżonkami nie zawsze wystarcza do orzeczenia rozwodu. Rozkład pożycia musi być również trwały. Trwałość oznacza, że relacja małżeńska została zerwana w sposób, który pozwala przyjąć, że małżonkowie nie powrócą do wspólnego pożycia. Sąd ocenia zatem nie tylko aktualną sytuację ale również jej perspektywę. Znaczenie mogą mieć między innymi:

• czas trwania rozłąki,
• przyczyny rozpadu małżeństwa,
• sposób jego funkcjonowania,
• brak podejmowania prób odbudowania związku,
• rozpoczęcie przez jednego (lub obu) małżonków nowego związku,
• trwałe rozdzielenie życia osobistego i gospodarczego

Zaznaczenia jednak wymaga, iż nie istnieje ustawowo określony minimalny okres, przez który małżonkowie muszą pozostawać w rozłączeniu, aby można było mówić o trwałym rozkładzie pożycia.

Wspólne mieszkanie – czy wyklucza rozwód?

Jak już zostało wyżej wskazane – nie. Wielokrotnie bowiem zdarza się, że małżonkowie pozostają pod jednym dachem mimo, że ich małżeństw faktycznie już nie funkcjonuje. Przyczyn takiego stanu rzeczy może być wiele – od braku możliwości wynajęcia lub zakupu oddzielnego lokum, po konieczność sprawowania opieki nad dziećmi. Jeżeli jednak małżonkowie mieszkają razem, prowadzą wspólne gospodarstwo, wspólnie spędzają czas i utrzymują relację typową dla małżeństwa – wykazanie zupełnego rozkładu pożycia może być dużo trudniejsze. Dlatego w sprawie rozwodowej istotne jest nie tylko to, czy małżonkowie mieszkają razem, ale przede wszystkim jak faktycznie wygląda ich relacja.

Czy sąd zawsze orzeknie rozwód jeśli rozkład pożycia jest zupełny i trwały?

Otóż nie. Nawet bowiem w przypadku stwierdzenia zupełnego i trwałego rozkładu pożycia istnieją sytuacje, w których rozwód nie będzie dopuszczalny.

Zgodnie z art. 56 § 2 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozwód nie jest dopuszczalny jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci, albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dodatkowe ograniczenie dotyczy małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia. Co do zasady jego żądanie rozwodu może zostać oddalone, jeżeli drugi małżonek nie wyraża zgody na rozwód.

Jak wykazać rozkład pożycia w sprawie rozwodowej?

W postępowaniu rozwodowym sąd przeprowadza postępowanie dowodowe, którego celem jest ustalenie, czy rzeczywiście doszło do trwałego i zupełnego rozkładu pożycia.

Znaczenie mogą mieć w szczególności:

• zeznania małżonków,
• zeznania świadków,
• dokumenty,
• korespondencja pomiędzy małżonkami,
• dokumentacja dotycząca wspólnego lub odrębnego prowadzenia gospodarstwa domowego,
• inne dowody pozwalające ustalić rzeczywisty charakter relacji pomiędzy małżonkami.

Warto jednak pamiętać, że w sprawie rozwodowej nie zawsze kluczowe znaczenie ma sama długość rozłąki. Znacznie ważniejsze może być wykazanie, że pomiędzy małżonkami rzeczywiście ustały więzi charakterystyczne dla małżeństwa oraz że nie istnieją realne perspektywy odbudowania wspólnego pożycia.

Podsumowanie

Trwały i zupełny rozkład pożycia to podstawowa przesłanka rozwodu. Sąd ocenia nie tylko, czy małżonkowie nadal mieszkają razem ale przede wszystkim, czy łączą ich jeszcze więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze oraz czy istnieje szansa na odbudowanie małżeństwa.

Jeśli zastanawiasz się, czy w Twojej sytuacji zostały spełnione przesłanki rozwodu warto skonsultować sprawę z adwokatem. Analiza sytuacji przed złożeniem pozwu pozwala właściwie przygotować argumentację i dowody oraz uniknąć błędów, które mogą niepotrzebnie przedłużyć postępowanie.

Zapraszam do kontaktu!

Kancelaria Adwokacka Joanna Orzoł-Pabich ul. Piłsudskiego 4A/U1 73-110 Stargard

☎️ 603 835 957 📧 [email protected]