Dozór elektroniczny – kto może odbywać karę w domu?
System dozoru elektronicznego (SDE) jest jedną z najważniejszych instytucji prawa karnego wykonawczego, pozwalająca skazanemu odbywać karę pozbawienia wolności poza zakładem karnym – najczęściej we własnym miejscu zamieszkania. Dla wielu osób stanowi realną szansę na zachowanie więzi rodzinnych oraz uniknięcie negatywnych skutków izolacji penitencjarnej.
Czym jest dozór elektroniczny?
Dozór elektroniczny polega na kontrolowaniu miejsca pobytu skazanego przy użyciu urządzeń technicznych, w szczególności nadajnika zakładanego na nogę lub rękę oraz urządzenia monitorującego znajdującego się w miejscu zamieszkania.
Osoba objęta systemem ma obowiązek przebywania w określonym miejscu i czasie zgodnie z harmonogramem ustalonym przez sąd penitencjarny. Naruszenie warunków dozoru może skutkować uchyleniem zgody na odbywanie kary w tym systemie.
Kto może odbywać karę w systemie dozoru elektronicznego?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, o odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego może ubiegać się osoba skazana na karę pozbawienia wolności, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące warunki:
- wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności nieprzekraczającą 1 roku i 6 miesięcy albo wobec skazanego orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze niższym niż 3 lata i któremu do odbycia w zakładzie karnym pozostała część tej kary w wymiarze nie większym niż 6 miesięcy;
- odbywanie kary poza zakładem karnym będzie wystarczające do osiągnięcia celów kary;
- skazany posiada stałe miejsce pobytu;
- osoby pełnoletnie zamieszkujące wspólnie wyrażają zgodę na wykonywanie dozoru;
- istnieją warunki techniczne umożliwiające wykonywanie dozoru.
W praktyce sąd ocenia również dotychczasową postawę skazanego, jego sytuację rodzinną, zawodową oraz ryzyko ponownego popełnienia przestępstwa. Z kolei wobec skazanego, który nie rozpoczął jeszcze wykonywania kary w zakładzie karnym można udzielić zezwolenia na odbycie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego, jeżeli względy bezpieczeństwa, a także inne szczególne okoliczności nie przemawiają za potrzebą osadzenia skazanego w zakładzie karnym.
Czy osoba już przebywają w zakładzie karnym może uzyskać dozór elektroniczny?
Otóż tak. Wniosek o udzielenie zgody na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego może zostać złożony zarówno przed rozpoczęciem wykonywania kary, jak i w trakcie pobytu w zakładzie karnym.
W praktyce często zdarza się tak, że skazany po osadzeniu uzyskuje zgodę sądu penitencjarnego i opuszcza zakład karny celem dalszego odbywania kary w warunkach domowych.
Jak wygląda procedura uzyskania dozoru elektronicznego?
Postępowanie wszczynane jest na wniosek skazanego, jego obrońcy, prokuratora lub dyrektora zakładu karnego. Wniosek rozpoznaje sąd penitencjarny właściwy dla miejsca pobytu skazanego. Do przedmiotowego wniosku warto dołączyć:
- uzasadnienie wskazujące dlaczego kara może być wykonywana poza zakładem karnym,
- informacje dotyczące sytuacji rodzinnej,
- zgody współdomowników,
- dokumentację medyczną lub inne istotne dowody.
Sąd bada zarówno przesłanki formalne, jak i okoliczności osobiste skazanego. W wielu sprawach kluczowe znaczenie ma prawidłowo przygotowane uzasadnienie.
Obowiązki osoby objętej dozorem elektronicznym
Skazany odbywający karę w systemie dozoru elektronicznego musi przestrzegać ustalonego harmonogramu oraz wykonywać nałożone obowiązki. Obejmują one m.in.:
- nieprzerwane noszenie nadajnika;
- dbanie o powierzone mu środki techniczne, w tym zwłaszcza chronić je przed utratą, zniszczeniem, uszkodzeniem;
- udzielanie prezesowi sądu lub upoważnionemu sędziemu, sądowemu kuratorowi zawodowemu, podmiotowi dozorującemu i podmiotowi prowadzącemu centralę monitorowania wyjaśnień dotyczących przebiegu odbywania kary i wykonywania nałożonych obowiązków;
- przebywanie w miejscu zamieszkania w określonych godzinach;
- odbieranie połączeń od kuratora lub centrali monitorowania;
- powstrzymywanie się od alkoholu lub środków odurzających.
Kiedy sąd może odmówić udzielenia zgody?
Do najczęstszych przyczyn odmowy należą:
- brak odpowiednich warunków technicznych;
- negatywna prognoza kryminologiczna,
- wcześniejsze naruszanie porządku prawnego;
- brak zgody współdomowników;
- poważne obawy co do przestrzegania warunków dozoru.
Sąd może również uznać, że charakter popełnionego czynu lub postawa skazanego przemawia za koniecznością odbywania kary w zakładzie karnym.
Czy można stracić zgodę na dozór elektroniczny?
Tak. Jeżeli skazany rażąco narusza obowiązki, uchyla się od wykonywania harmonogramu albo popełnia kolejne przestępstwo, sąd może uchylić zezwolenie na odbywanie kary w systemie dozoru elektronicznego.
W takiej sytuacji pozostała część kary wykonywana jest w zakładzie karnym.
Oprócz tego sąd penitencjarny uchyla zezwolenie na odbycie przez skazanego kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego jeżeli skazany w czasie wykonywania kary pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego został osadzony w zakładzie karnym w związku z zastosowaniem tymczasowego aresztowania lub wykonaniem kary w innej sprawie.
Pomoc adwokata w sprawach o dozór elektroniczny
Chociaż postępowania dotyczące dozoru elektronicznego wydaje się mniej formalne, niż proces karny, właściwe przygotowanie wniosku ma ogromne znaczenie praktyczne. Profesjonalne uzasadnienie, zgromadzenie odpowiednich dokumentów oraz przedstawienie argumentów dotyczących sytuacji rodzinnej i zawodowej często zwiększa szanse na uzyskanie zgody sądu penitencjarnego. Pomoc obrońcy może być szczególnie istotna w sytuacji, gdy skazany już przebywa w zakładzie karnym albo wcześniej uzyskał odmowę udzielenia zgody na dozór elektroniczny.
Zapraszam do kontaktu!
Kancelaria Adwokacka Joanna Orzoł-Pabich ul. Piłsudskiego 4A/U1 73-110 Stargard
☎️ 603 835 957 📧 [email protected]